کوردی           عربی

پشتگوێخستنی کەرتی پەروەردە لە ھەرێمی کوردستان‌

01/08/2019

Wednesday‌

ڕەوەند جەزا

پەروەردە و فێرکردن بە کردەوە یان پڕۆسەیەک دەوترێت کە لەو ڕێگایەوە زانست،لێزانی،لێھاتویی و چۆنێتی ھەڵسوکەوت یان ئاکاری شیاو فێری تاک دەکات. بە شێوەیەکی گشتی پەروەردە پڕۆسەی گونجاندنە لە نێوان تاک و ژینگەدا ، فێرکردنیش ڕاگواستنی زانستییە. لە چەرخەکانی پێشوودا ئەرکی پەروەردە و فێرکردن لە ئەستۆی بنەماڵەبوو . بە جۆریک کە لە ڕێگەی بنەماڵە و ھاوڕێ و کۆمەڵگەوە ، تاک دەبووە کەسێکی کۆمەڵایەتی و فێری داب و نەریتەکان دەبوو . زۆرجار شارەزایی لە پیشەیەکدا پشتاو پشت بۆ تاکەکانی ئەو خێزانە دەمایەوە و لەو ڕێگەیەوە دەبووە خاوەن پیشەی خۆی . لەو سەردەمەدا تاک بەو شێوەیە پەروەردە دەبوو و فێری پیشەیەک دەبوو . بەڵام بەھۆی پێشکەوتنی و ئاڵۆزبوونی زانستەوە ئەندامانی بنەماڵە بەرە بەرە توانای خۆیان لە پەروەردەی پێویستی منداڵەکانیان لەدەستدا. بۆیە دامەزراندنی سیستەمێکی زانستی لەلایەن گروپێک لە زانایان و شارەزایانەوە بووبە پێویستی. لا ئەنجامدا سیستەمی پەروەردە دامەزرێندرا کە خۆی لە دوو وەزارەتدا دەبینێتەوە ، وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵە ، کە ھەردوو وەزارەت پێویستە لێکتێگەشنی تەواو لە نێوانیاندا ھەبێت . تاک لە مەودای خوێندنی پەروەردەدا بە کۆمەڵایەتی دەکرێت و ئاشنا دەبێت بە زانست و زمان و داب و نەریتەکان . لە مەودای خوێندنی باڵاشدا زانستیانە فێری پیشەیەک دەبێت .تاکو دوای تەواو کردنی خوێندن تاکێکی کۆمەڵایەتی خاوەن پیشە بەرھەمبھێنرێت. ئەرکی دامودەزگاکانی حکومەتە کە پێداویستیەکانی خوێندن بۆ فێرخواز فەراھەم بکات . کە ئەویش فەلسەفەیەکی پێشکەوتووی پەروەردە و کەرەستەکانی ناو سیستەمەکەیە( مامۆستا ، قوتابی،بینا،مەنھەج،ڕێکخستن..ھتد) . کەواتە بە شێوەیەکی گشتی پێشکەوتن و ھۆشیاری کۆمەڵگە پەیوەستە بە سیستەمی پەروەردەوە . بەڵگەش وڵاتانی پێشکەوتوو و سیستەمی خوێندنیانە کە لە ڕانکینگی زانکۆکاندا ڕەنگی داوەتەوە .

بە داخەوە لە کوردستان گەورەترین قەیران ڕووبەڕووی کەرتی پەروەردە بووەتەوە. دوو بنەماڵەی دەسەڵاتدار یاخود دوو کۆمپانیای دەسەڵاتدار ئەو کەرتەشیان بە حیزبی کردووە و بازرگانی پێوە دەکەن . ساڵانە بڕێک پارەی زەبەلاح بۆ ئەو کەرتە دابین دەکرێت و کەمترین خزمەتی دەکرێت و پارەکەی دەچێتە سەر حسابی دوو کۆمپانیاکە . نەبونی ڕێکخستن وایکردووە کە لێکتێگەیشتن لە نێوان وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵادا نەبێت ، چونکە ھەر وەزارەتە و لەلایەن کۆمپانیایەکەوە بەڕێوەدەبرێت. دابیننەکردنی پێویستیەکانی خوێندن لە قوتابخانە و پەیمانگا و زانکۆکاندا یەکێکیترە لە ھۆکارەکانی پاشکەوتنی کەرتی پەروەردە.نەبوونی فەلسەفەیەکی پەروەردەی پێشکەوتوو ، بە شێوەک کە خوێندکار دوای تەواوکردنی خوێندنی بە باشی فێری ھیچکام لە زمانە بیانیەکان نابێت، کە ئەمە سەرەتاییترین پێویستییە . سیستەمی وەرگرتنی خوێندکار لە زانکۆکاندا ، فێرخواز توشی نائومێدی دەکات چونکە ناتوانێت ئارەزوومەندانە ئەو بەشەی ئارەزوویەتی ھەڵیبژێرێت و درێژە بە خوێندن بدات تێیدا . دوای وەرگرتنی خوێندکار لە زانکۆ و پەیمانگاکان دووبارە تووشی نا ئومێدی دەبێتەوە بەھۆی نەبونی کەرەستەی پێویست لە ناوەندەکانی خوێندندا و پشتگوێخستنی پراکتیکەکردنی بابەتەکان . بۆیە دوای تەواوکردنی خوێندنی زانکۆ و پەیمانگاکان ، کەسی ئەکادیمی و پراکتیکزان بەرھەمناھێنرێت و تاکی خاوەن بڕوانامە کاری لە بوارەکەی خۆیدا دەست ناکەوێت و بە ناچاری کارێکی تر دەکات ، کە ناتوانێت داھێنان لەو بوارەدا بکات . بەمشێوەیە کۆمەڵگەیەکی دواکەوتوی بێئومێد دروستبووە . بە نمونە لە ئێستادا گەورەترین پرسیار لەسەر پەروەردەی وەزیری پەروەردە ھەیە ، کە ناتوانێت پۆشاکی خوێندکارێکی سەرکەوتووی سیستەمەکە قبوڵبکات و لە بەردەم زوومی کامێراکان دووریدەخاتەوە !جێگەی داخە کەسێک بەو پەروەردەیەوە لەو پۆستە باڵایەدا بێت ! 

ئەو پارت و لایەنانەی خەڵکی فریودەدەن و بە ناوی چاکسازیەوە بەژداری لە حکومەتدا دەکەن ، ئەگەر مەبەستیان چاکسازی بووایە ئەوە لە جێگەی داواکردنی وەزارەتی دارایی و کشتوکاڵ و پێشمەرگە و ..ھتد ، داوای وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵایان دەکرد و ھەوڵی ڕزگارکردنی ئەو کەرتەیان لەژێردەستی ئەو دوو بنەماڵەیە دەکرد ، لە پێناو خزمەت و بەرەو پێشبردنی کۆمەڵگەدا . بەڵام بەداخەوە ئەوانیش سەرقاڵی سەرمایەدارین ! 

چه‌ند هه‌واڵكی تر

‌دیدی قیزەونترین و بێ ئابڕووترین سیستەم کە بێ ویستی خۆمان زۆربەمان ئاڕا...

‌پانێلێك بۆ پێکه‌وه‌ژیانکردنی ئایینه‌ جیاوازه‌کان به‌ڕێوه‌چوو...

‌دراما توركیەكان كۆمەڵگەی باشووریان داگیركردوە...

‌كاریگەری دراما توركیەكان لەسەر كۆمەڵگای كوردی...

‌سلێمانی؛ به‌پێی ئامارێك رێژه‌ی توندووتیژی دژبه‌ژنان چه‌ن قات زیادی كرد...

‌هه‌ولێر، كه‌سێك خه‌سووه‌كه‌ی و دراوسێیه‌كی خۆی كوشت...

‌زۆر بەکارهێنانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان و زیانەکانی...

‌40%ی دانیشتوانی هەرێم جگەرە دەكێشن و ساڵانە 70ملیۆن دۆلار دەده‌نه‌ جگە...

‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان؛ له‌ساڵێكدا 65 پیاو 54 ژن خۆیان كوشتوه‌...

‌نیوه‌ی دانشتوانی هه‌رێم ناتوانن سێ ژه‌مه‌ خواردن دابین بكه‌ن...

‌(63)له‌سه‌دی ژنانی هه‌رێم رووبه‌ڕووی توندوتیژی ده‌بنه‌وه‌...

‌لە قەڵادزێ ژنێك كەدایكی سێ منداڵە گری لەجەستەی خۆی بەردا‌...

12
په‌ڕه‌یله‌ 2
ژماره‌ی بابه‌ت

كه‌ش و هه‌وا

فەیسبووك