کوردی           عربی
بێریڤان محەمەد

هێزى پاراستنى ژنانمان پێویسته‌‌‌‌


 هه‌میشه‌ له‌بچوکترین زینده‌وه‌ر تا به‌هێزترینیان خۆیان له‌هێرش ده‌پارێزن، هه‌رچه‌ند شێوازى پاراستنه‌کان جیاوازبن، به‌ڵام به‌رگرى له‌خۆیان ده‌که‌ن، ئه‌وه‌ش مافێکه‌ سروشت پێیداون، له‌یاسا نێوده‌وڵه‌تیه‌کانیشدا مافى به‌رگرى ره‌وا دراوه‌، چه‌نده‌ ئه‌و یاسایه‌ جه‌وهه‌رى پراکتیزه‌کراوه‌ یان نا ئه‌وه‌یان بابه‌تێکى تره‌.
هه‌موو هێزو ده‌وڵه‌تێک له‌جیهاندا ده‌ستبه‌ردارى هێزى سه‌ربازى بۆ پاراستنى خۆى نه‌بوه‌، به‌ڵکو له‌پێناو پاراستنى خۆى و ده‌سکه‌وته‌کانى بره‌وى به‌و هێزه‌ داوه‌.
هه‌روه‌ها بۆ هێز و گه‌لانى بن ده‌ستیش به‌هه‌مان شێوه‌ هه‌وڵى دروستکردن و تۆکمه‌کردنى هێزى پاراستن بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافه‌کانیان داوه‌، دور نه‌ڕۆین پارتى کرێکارانى کوردستان په‌که‌که‌ چه‌ند ساڵه‌ له‌پێناو ئاشتیه‌کى هه‌میشه‌یدا ئاگربه‌ستى راگه‌یاندوه‌و له‌و ماوه‌یه‌دا ته‌نها پاراستنى خۆى کردوه‌ و له‌وچوارچێوه‌یه‌دا هه‌ر هێوشێ کرابێته‌ سه‌رى له‌لایه‌ن سوپاو ده‌زگا ئه‌منیه‌کانى تورکیا، له‌چوارچێوه‌ى مافى پاراستنى ره‌وادا به‌رگرى له‌خۆى کردوه‌.
له‌ئێستادا ده‌بینین له‌ رۆژئاواى کوردستان هێزى خۆیى ژن هه‌یه‌ به‌ناوى یه‌کینه‌کانى پاراستنى ژن (یه‌په‌ژه‌) ئه‌مه‌ هێزێکى پاراستنى ژنانه‌ که‌ له‌ژێر هاوشانى یه‌کینه‌کانى پاراستنى گه‌ل (یه‌په‌گه‌)خه‌بات ده‌کات و له‌ سه‌رکه‌وتنه‌کانى رۆژئاوادا رۆڵى سه‌ره‌کى هه‌بوه‌ و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا بۆ مافه‌ ره‌وکانى ژنانیش تێده‌کۆشى و به‌رگرى لێده‌کات. 
له‌باشورى کوردستان دۆخى ژنان له‌ناو ماڵ و ده‌ره‌وه‌ى ماڵ له‌به‌رچاوه‌، ئاگره‌کانى سوتانى ژنان رۆژ به‌ رۆژ کڵپه‌ى زیاتر به‌رز ده‌بێته‌وه‌، توندوتیژى و ده‌ستدرێژیه‌کانى سه‌ر ژنان په‌ره‌ده‌سێنێت‌، تانه‌نه‌ت مۆدێلى ده‌سدرێژى به‌کۆمه‌ڵیش هاتۆته‌ ئاراوه‌، پیاوان ده‌ستدرێژى ده‌که‌نه‌ سه‌ر ژنان و دوایش هه‌ر خۆیان به‌ناوى شه‌ره‌فه‌وه‌ ده‌یانکوژن، دڕنده‌یى کوشتنه‌کانیش گه‌یشتۆته‌ لوتکه‌، مه‌هزه‌له‌که‌ش ئه‌وه‌یه‌ تا ئێستا ژنان چاوه‌ڕوانى ره‌حمه‌تى پاراستنى پیاوانن، ئه‌و پیاوانه‌ى که‌ به‌ عه‌قڵیه‌تى پیاوسالارى و میزاجى خۆیان حزبیان دامه‌زراندوه‌ و به‌ڕێوه‌ى ده‌به‌ن.
ئه‌وه‌تا هه‌شته‌مین کابنه‌ى حکومه‌تیان پێکهێنا و به‌ڕه‌حمه‌تى خۆیان ته‌نها وه‌زاره‌تێکى بێکاریگه‌ریان له‌کۆى 19 وه‌زاره‌ت به‌ ‌ره‌حمه‌تى داوه‌ به‌ژنێک، ئه‌مه‌ که‌ ئه‌و ژنه‌ش له‌ ده‌ره‌وه‌ى هێزو ئیراده‌ى خۆى به‌بڕیارى پیاوان هه‌ڵبژێراوه‌و دانراوه‌و ناچاریش ده‌بێت هه‌ر به‌بڕیارى ئه‌وان بجوڵێته‌وه‌، ژنکوژانیش بێخه‌مبن ئه‌م حکومه‌ت و هه‌رێمه‌ش تا 4 ساڵى تر  ژنکوژ ئازاد ده‌کات …. هتد. 
له‌لایه‌کى تر وا گروپى تیرۆریستى داعش چه‌ندین ناوچه‌ى ده‌روروبه‌رمانیان داگیرکردوه‌ و هه‌ر هه‌ڕه‌شه‌یه‌کى ئه‌م گروپه‌ پێش هه‌موو که‌س روبه‌ڕوى ژنان ده‌بێته‌وه‌، وه‌ک ئه‌و یاسایانه‌ى ئه‌م گروپه‌ له‌ناوچه‌کانى ژێر ده‌سه‌ڵاتى خۆیان ده‌ریانکردوه‌، که‌ زۆرترینیان تایبه‌ته‌ به‌ ژنان که‌خۆى له‌ کۆیله‌کردن و به‌موڵککردنیان ده‌بینێته‌وه‌ نزیکترینیان یاساکانى ئێستاى موسڵه‌، داعش درنده‌یه‌کى برسى گیانى ژنانن، ژنان له‌ماڵدا له‌ژێر عه‌باى ره‌شدا زیندان ده‌که‌ن و که‌پتى جنسى ساڵه‌هاى ئاژه‌ڵ ئاسایانى پێ تێرده‌که‌ن و دواتر ده‌یانچه‌وسێننه‌وه‌ تا کوشتن.
بۆ سه‌لماندنى به‌هێزى ژنان، چۆن له‌ڕوى سیاسیه‌وه‌ پێویستمان به‌چونه‌پێشه‌وه‌یه‌ ئاواش له‌لایه‌نى سه‌ربازیه‌وه‌ و به‌رگرى کاریگه‌رى جه‌وهه‌رى و راهێنراو پێویسته‌و ده‌بێت له‌چوارچێوه‌یه‌کى یاساییدا رێکبخرێت، ئه‌و هێزه‌ش له‌ژێر بڕیارى خودى ژناندا بێت و به‌ئیراده‌ى ژنى ئازاد به‌ڕێوه‌بچێت، نه‌ک ئه‌و هێزه‌ى به‌ناوى (هێزى پێشمه‌رگه‌ى ژنان) هه‌یه‌، له‌گه‌ڵ رێزم بۆ ئه‌وان به‌ڵام پێموایه‌ له‌ جه‌وهه‌ر و ناوه‌رۆکى ژنى ئازاددا به‌تاڵه‌ و زیاتر ڕوکه‌شه‌.
ئاواکردنى هێزێکى پاراستنى ژنى ئازاد ده‌توانێت چه‌ند قۆناغ ژن بۆ پێشه‌وه‌ و کۆمه‌ڵگاش به‌ره‌و ئارامى ببات. 
هێزى پاراستنى ژنان، یان به‌رگرى ژنان، ده‌توانێت هه‌رکات که‌ گه‌له‌که‌مان روبه‌ڕوى هه‌ڕه‌شه‌ ده‌بێته‌وه‌ هاوشانى هێزى گشتى پێشمه‌رگه‌ به‌وپه‌ڕى هێزى خۆیه‌وه‌ وه‌ک ژنه‌ گه‌ریلانى قه‌ندیل پارێزوانى خاک و گه‌له‌که‌ى بێت.
قۆناغى هه‌نوکه‌یى پێویستترین کاته‌ بۆ دامه‌زرادنى ئه‌و هێزه‌، چونکه‌ ئه‌مڕۆ له‌هه‌رکات زیاتر گه‌لى کور له‌ باشورى کوردستان روبه‌رووى هه‌ڕه‌شه‌ى تیرۆر بوه‌ته‌وه‌ و ژنانیش له‌وپه‌ڕى په‌رواێزخراوى و چه‌وسانه‌وه‌ و بێ به‌رگریدا ده‌ژین.


كه‌ش و هه‌وا

فەیسبووك