کوردی           عربی
تاكۆر زه‌رده‌شتی

ئۆجالان وه‌ك خوه‌ دگه‌ل په‌رتوك و باورێن خوه‌‌

 

ئوجه‌لان ده‌سپێكا ديرۆكه‌ك نۆى يا سۆسياليزمێ يان ريستوره‌ و نويژه‌ن كرنا سۆسياليزمێ دهێته‌ ديتن, ئافڕێنه‌رێ وێ زهنيه‌تا كۆ ژ سالێن 1980 وه‌ره‌ شێوازه‌ك مودێرنا سۆسياليزمێ، ئاپوچيتى يان ئاپوييستى دهێته‌ بناڤ كرن. لديف به‌لگه‌ و وێ ڕه‌شه‌ناڤێ تيرۆرێ كۆ ژلايێ ده‌ستهلاتا سه‌رمايه‌داريا جيهانى لسه‌ر وى و پارتيا وى هاتيه‌ دانان, چ ژ لايێ كه‌سانێن كۆ لايه‌نگرێن پارتيا كاركه‌رێن كوردستانێ PKK يان يێن ل دژى وێ ئه‌ڤ راستيه‌ دهێته‌ په‌ژراندن.  پارتيا كو د 26 ێ نووه‌مبه‌را سالا 1978 ێ ژ زيهنه‌ت و هزر و بيرێن وى هاتيه‌ زايين، ده‌سپێكه‌كا ژدايبونه‌كه‌ نوى يا سۆسياليزما كۆ لگۆرى  ئوجه‌لان بخوه‌, تاكه‌ ڕێكا مرۆڤايه‌تيێ يه‌.

  بێ گۆمان ديرۆكا كۆ ژ ئۆجالان دناڤا باكورێ كوردستانێ دا ژێر ناڤێ خه‌باته‌كا مرۆڤاهى و نه‌ته‌وى سه‌ر هلدايى, دچارچۆڤه‌كه‌ جيهانى دا جودايى ناڤ و بانگێ خوه‌, وه‌كه‌ مژار و  رۆژه‌ڤ بونا خوه‌ ب ڕه‌نگه‌ك ڕژد دناڤا ئينفۆرماسيۆنێن ل پشت ده‌رگه‌هێن گرتى, و رۆژه‌ڤا ئاژانسێن جيهانى مژاره‌كا گرنگ هاتيه‌ ديتن.  پێناسه‌ كرن و لێكولين لسه‌ر زيهنيه‌ت و ژيان و كه‌ساتيا ئوجه‌لان جودايى ديروكا pkk و زهنيه‌تا ڤێ ته‌ڤگه‌رێ نينه‌, و هه‌مى ب ئێك ڤه‌ گرێداى نه‌.!

 لێ يا كۆ وه‌كه‌ خالا سه‌ره‌كه‌ ده‌رى لسه‌ر پێناسه‌يا ئوجه‌لان دده‌ته‌ ڤه‌كرن هه‌ر ئه‌و ئايديۆلۆجيه‌ كۆ چاڤكانيا خوه‌ ژ  سۆسياليزمێ گرتيه‌ و ناڤه‌رۆكا جه‌وهه‌رينا وێ يا كو سۆسياليزم لسه‌ر وێ به‌ر ب گه‌شه‌يا لسه‌ر ناڤێ خزمه‌تا قادا ژێرين و كه‌دكاران ڤه‌ چۆى كو ژ ڕێژه‌يا هه‌رى زێده‌يا جڤاكان پێك دهێت، جه‌وهه‌را كو ئۆجه‌لان د په‌رتۆك و ديتن و نێڕينێن خوه‌دا ب جاران ئه‌و جه‌وهه‌ر ڕێبازا خوه‌زايى يا هه‌رى ڕه‌وايا كه‌ڤنارا مرۆڤاهيێ پێناسه‌ دكه‌ت و ته‌ڤلى شێوازا مۆدێرنا گونجينا دگه‌ل سيسته‌ما نوو يا جيهانا هه‌يى دكه‌ت و لهه‌مبه‌ر ته‌ز و ئانتى ته‌زان د هه‌ر مله‌كێ دا سه‌نته‌زه‌كه‌  گونجاى دگه‌ل هه‌ردوو ڕه‌وشێن دژبه‌ر پێشنيار دكه‌ت كو ئه‌ڤ زيهنيه‌ت ئاڤاكرنا ڕه‌وت و ڕێبازه‌كه‌ بيه‌كجار گرێدايى خوه‌زايێ مرۆڤاهيا ڕاسته‌قينه‌ داخواز دكه‌ت، له‌وره‌ ب جوداهيێن خوه‌ دگه‌ل هه‌موو سيسته‌مێن چه‌پ و سۆسياليزما كه‌ڤن و پێك هاتى به‌ر ب ئايديايه‌كه‌ نوو يا ئاپۆچيتيێ دهێته‌ گۆهه‌ستن.

 د سه‌لميت د ديروكا گه‌لێ كورد دا, د ڕێبازا خوه‌ دا، تاكه‌ رێبه‌رێ كورد يێ كۆ خوديێ سه‌دان به‌رهه‌مێن نڤيسكيه‌ كۆ به‌رهه‌مێن وى ژ ئاناليزه‌يێن سياسى و تيۆرێن ئايديۆلۆجى و جڤاكى و فه‌لسه‌فى, نرخاندنێن كه‌سايه‌تا كورد و كه‌سايه‌تا ژنا كورد, كه‌سايه‌تا مليتانى و شه‌رڤانى و پارتايه‌تى, ديرۆكا نه‌نڤيسى و يا نڤيسى, سۆسيولوجيا ئازاديێ و سۆسيۆلوجيا جڤاك و ديرۆكا ڕۆژهه‌لاتا ناڤين و ميزۆپۆتاميا و گه‌لێ كورد.. هتد، پێك دهێن.

  ده‌رڤه‌يى پرتۆكێن ژێر ناڤ و پێنوسێ ئوجه‌لان, چ ل به‌رى زيندانى و ئه‌ساره‌تا وى و چ پشتى وێ, ب سه‌دان مژار و مه‌قالات وهه‌ڤديتن و نرخاندن و گۆتارێن حه‌فتانه‌يێن كو د زيندانێ ب پێنوسێ وى دهاتنه‌ نڤيسين كو ب هژمار دگه‌هيته‌ تا 25000 لاپه‌ڕان ژلايێ ده‌ردۆرێن ڕێبازدارێن تێكۆشينا چه‌كدارى و د قۆناغا پشتى ئه‌ساره‌تێ ژى ژ لايێ پارێزه‌رێن ويڤه‌ دهاتن به‌لاڤ كرن. ژ هه‌ر لايه‌كێ ژ ئه‌نستيتويا زانايێن جيهانى بگره‌ تا رێكخراوێن سڤيل و سياسى و كه‌سايه‌تێن بيرمه‌ندێن سه‌رده‌م و وێژه‌ڤان  و په‌رله‌مه‌نتوێن ئه‌وروپا و باره‌گايێن سيخورى و ئاژانسێن نهێنى يێن جيهانى و هه‌رێمى ئه‌ڤ نڤيس و لێكولينه‌ خستينه‌ ژێر هوركبينيان و ب جاران بويه‌ رۆژه‌ڤه‌كه‌ گرنگ يا جيهانا بيرمه‌ندێن سه‌رده‌م, و ل به‌ر چاڤێ كه‌سايه‌ت و ڕۆناكبيرێن جيهانى ده‌رباس بوينه‌ و سه‌ر ژ ڕێكخراوێن مرۆڤاهى و ناڤنه‌ته‌وى و په‌رله‌مانێ ئه‌وروپا ده‌رخستينه‌.

  ل گۆرى ئوجالان چه‌وا كۆ ئۆل د سه‌رده‌ما مه‌دا ئه‌و پێگه‌ و جيێ خوه‌ يێ پێشينه‌ وه‌كه‌ باندۆرێن دوگما ژده‌ست دايه‌، فه‌لسه‌فێ ژى كۆد سه‌دسالێن ناڤين دا ڕۆلێ خۆ هه‌بۆ, لێ ئيرۆ وه‌كه‌ په‌رگالا ئۆلى لهه‌مبه‌ر كه‌پيتاليزمێ د پله‌يا دويه‌ما گرنگيا خوه‌ دايه‌, ته‌كنولوجيا ژى كۆ زانست د پێشه‌نگيا وێ دايه‌ وه‌كه‌ دۆگمايێن ئۆلى و هنده‌ك بيرۆڕايێن پاشڤه‌ڕۆيێن فه‌لسه‌فى يێن سه‌رده‌ما به‌رێ, جڤاكا ئه‌ڤرويا مرۆڤاهيێ و سه‌رۆكانيێن ژيانيێ و سروشتێ گشتى د سه‌رده‌ما مه‌دا, خستيه‌ مه‌ترسيان و د پێشه‌رۆژه‌كا نێزوك دا مه‌ترسيا ژناڤچۆنا مرۆڤاهيێ و خوه‌زايێ وه‌كه‌ مه‌عنه‌وى و فيزيك هه‌يه‌.  ل گورى ئوجه‌لان, سۆسياليزم ئه‌زمونه‌كا  ريستوره‌سيۆن (نويژه‌ن بويى) يا ديروكيا هزاران سالانه‌ كۆ لهه‌مبه‌ر بنگه‌هێ نه‌ته‌وده‌وله‌ت و كۆله‌دارى و بگشتى سه‌رمايه‌داريێ هه‌رده‌م سه‌ر هلدايه‌ و گه‌هشتيه‌ قۆناغه‌كا گرنگ يا ديرۆكى كۆ لێ خودان ده‌ركه‌تن نينه‌, له‌ورا ئه‌و خوه‌ ل ده‌سپێكێ وه‌كه‌ خه‌باتكاره‌ك ڕاديكال ل پێناڤا مرۆڤاهى و ديموكراسيه‌تێ و پاشى ژبۆ نه‌ته‌وا كورد , لسه‌ر ڕێبازا سۆسياليزما نويژه‌ن و ئاپوچيتيێ, د كه‌ساتيا ژێرپێ ترين ئه‌ندامێن جڤاك وه‌كه‌ كه‌دكار و ژن و گه‌لێ كورد دا نويشان دده‌ت. له‌روره‌ ئه‌و رئال سوسياليزمێ ره‌خنه‌ دكه‌ت و ماركس و هگل موخاته‌ب دگريت كو لنگێ ئايدياليزمێ وه‌كه‌ كو پێويست ژلايێ وان نه‌هاتيه‌ ديتن و ياسايا ڤێ كو جيهان لسه‌ر دو لنگان دمه‌شيت, لنگێ مادى و لنگێ مانه‌وى, ژێر پێ كرنه‌., له‌وره‌ ئه‌و سوسياليزما لسه‌ر دو لنگێن ماترياليزم و ئايدياليزم ب رويێ وێ يێ خوه‌زايى شرۆڤه‌ و نوژه‌ن دكه‌ت و تاكه‌ چاره‌يا مرۆڤاتيێ پێناسه‌ دكه‌ت. هه‌لبه‌ت ده‌وله‌تا نه‌ته‌و ژى ئه‌نجاما جه‌بهه‌يا لهه‌مبه‌ر ڤێ زيهنيه‌تێ وه‌كه‌ كانيا هه‌رفاندنا هه‌ر ژيانه‌كا راست و خوه‌زايى ب توندى ژلايێ وى دهێته‌ تاوانبار كرن, و برێز ئۆجالان رێبازا (كونفيدراليزما ديموكراتيك) وه‌كه‌ ئه‌لترناتيڤ و به‌ديل ژبو شێوازا رێڤه‌به‌ريا ده‌ستهلاتداريێ پێشنيار دكه‌ت.  برێز عبدالله‌ اوجالان كو ئيرۆ وه‌كه‌ پێشه‌نگ و ڕێبه‌رێ شۆڕه‌شا مرۆڤايه‌تيێ دهێته‌ ناڤاندن، د سه‌رده‌ما ئيرو دا ل جيهانا مرۆڤاهى يا زانستى ناڤنه‌ته‌وى دا نمونا رێبه‌ره‌ك ئه‌نترناسيونال و فێله‌سوفه‌ك كو ملكێ مرۆڤاهيێ يه‌ هاتيه‌ ناس كرن و چه‌ندين ڕاپۆر و مه‌قاله‌ لسه‌ر ڤێ مژارێ بو دادگه‌ها بلندا ناڤنه‌ته‌وى ل ئه‌وروپا هاتينه‌ بلند كرن., لێ وه‌كه‌ ديار و وه‌كه‌ ئۆجالان بخوه‌ ب به‌رفره‌يى د ئاناليزێن خوه‌ دا دده‌ته‌ دياركرن, سيسته‌ما ده‌وله‌تا نه‌ته‌و ب حاكميه‌تا كاپيتاليزمێ وه‌كه‌ (لۆياتان) ئه‌و ئه‌ژده‌هايێ متولوژى كو هه‌مو گناوران دخۆت و داويێ خوه‌ ژى دخۆت سه‌ر لهه‌مبه‌ر حه‌قيقه‌تێ ناته‌وينيت.

ئه‌ڤرۆ د چاڤێ ڕايا گشتى يا جيهانى و كورد دا عه‌بدالله‌ ئوجه‌لان سه‌ركرداتيه‌ك يان دوباره‌ بونه‌كا ديرۆكێ يه‌ كۆ ڕێبه‌رێ ئه‌سيربويێ ئه‌فريقا نيلسۆن مانديلا يێ كۆ نێزيكى بيست و حه‌فت سالان د زيندانێ دا لسه‌ر مافێ خو و گه‌لێ خو به‌رخودان كرى وه‌كه‌ ميناك بو وى دهێته‌ ديتن. كۆ چاڤه‌رێ دكه‌ن ب ئازاديا وى دێ گه‌ل و داخوازيێن وى ژى گه‌هنه‌ ئه‌نجام و ئارمانجێن خوه‌.

 پرتۆك و نڤيس و لێكۆلينێن عبدالله‌ ئوجه‌لان ب گشتى د چه‌ند لاپه‌ره‌كان دا نه‌شێت بهێته‌ ئاماژه‌دان و لێكولين كرن. ب هزاران لاپه‌ڕێن نڤيس و نرخاندنێن كۆ ژ ئه‌نجاما هه‌ڤديتن دگه‌ل كه‌سايه‌تێن سياسى و ناڤدارو نڤيسێن رۆژنامه‌ڤانى و نرخاندنێن لسه‌ر مژارێن كۆنگره‌ و كۆنفرانس و ئه‌نجامێن رۆژه‌ڤێن سياسى وپارێزنامه‌ و نرخاندنێن حه‌فتانه‌ و  گشتينه‌.

 هژماره‌ك ژ ناڤێ وان پرتوكين عه‌بدولا ئۆجالان يێن به‌رنياس و گرنگ ئه‌وێن ل خارێ نه‌:

1-خه‌ت مه‌شا شوره‌شا كوردستان 2- ڕۆلێ توندوتيژيێ د كوردستانێ دا  3- ڤه‌گه‌ڕينا وه‌لاتى و ئه‌ركێ مه  4‌- كه‌ساتيا شه‌رڤانێ ئاپوييست  5- ژيانا پارتايه‌تى و تايبه‌تمه‌نديێن پارتايه‌تى  6- نڤيسينا مێژويێ, ئافراندنا مێژويێ 7- ژيانا شوره‌شگه‌رى و ڤه‌ژين  8- مژارا ژن و جڤاك  9- چه‌وا دڤێت بژين (دو جلد)  10- مژارا به‌رفره‌بونا pkk وئه‌ركێ مه‌ 11- مژارا خوه‌ئاڤاكرنا پارتى و ئه‌ركێن مه‌  12- ئه‌ڤينا كورد  13- قۆناخا ئاڤابونا ئارتێشا ژنان 14- كۆمارا ئوليگارشىك 15- رێنماييێن سه‌ركه‌فتنێ  16- رێكخستن چيه‌؟  17- مژارا رزگاريا گه‌لێ كورد و ڕێ چاره‌يێن وێ  18- رێنماييێن ئازاديێ  19- سۆسياليزم, مه‌زنترين ڕێبازا ژيانێ  20- ڕنسانسا كورد و كارتێكرنا وێ لسه‌ر ڕنسانسا رۆژهه‌لاتا ناڤين  21-سه‌رهلدان و ژدايكبونا نوى يا گه‌له‌كێ  22- ڕێڤه‌به‌رى و سياسه‌تا ئاپوييستى  23- ڕێڤه‌به‌رى و فه‌لسه‌فا خه‌باتێ  24- كريار و گۆتارێن شوره‌شگه‌رى  25- ته‌سفيا ته‌سفيه‌چيان  26- رێڤه‌به‌رى و ئه‌زمونا pkk   27- نێڕينا مه‌ د بارا شه‌ر دا-هێزا گه‌ل, خورت ترين هێز  28- به‌ربژێره‌ك ژ سێ به‌رهه‌مان(سێ جلد)  29- پێكۆل لسه‌ر سۆسياليزمێ پێكولا مرۆڤاهيێ  30-هنگاڤێن شورشگه‌رى لهه‌مبه‌ر مژارا ئۆل  31-ئه‌ڤين و ئازادى  32-ديرۆك د سه‌رده‌ما مه‌ و ئه‌م ڤه‌شارتى د دوماهيا ديرۆكێ دا  33- ل مه‌خاتبه‌كێ دگه‌ڕم  34-كه‌ساتيا خه‌باتكار ل بزاڤا رزگاريخوازيا گه‌ل  35-سه‌رهلدانا گه‌ل ل شۆڕه‌شا ديموكراتيك   36- خه‌بات لهه‌مبه‌ر ئاژاوه‌كارى  37- ڕێچاره‌يا ديموكراتيك مژارا كورد, كۆمارا ديموكراتيك  38- ژ ده‌وله‌تا كاهنێن سۆمه‌ر به‌ره‌ف شارستانيه‌تا ديموكراتيك(دو جلد)  39- ئورفا سيمبولا پيرۆزى و نه‌فره‌ت   40-كوردێ ئازاد ناسناما نوى يا رۆژهلاتا ناڤين  41- به‌رگريكرن ل گه‌له‌كێ  42- مانيفستويا جڤاكا ديموكراتيك(پێنج جلد

كه‌ش و هه‌وا

فەیسبووك