کوردی           عربی
عادل عوسمان

دەڵاڵ باشیەکانی دۆڕان‌

 

ئەمینداری یەکگرتوو، لەدەڵاڵیەکیدا بۆلای ئەردۆغان ئەوکارەی کرد کەوەفدی حکومەتی هەرێم بتوانن سەردانی فەرەنسا بکەن لەڕێی تورکیاوە.بەڵام بێ بینینی ڕایەداران وکاربەدەستانی دەوڵەتەکەی ئەردۆ ئەکەپە.

وەفدەکانی حکومەتی بەناوهەرێم، هەمیشە لەسەردانەکانیاندا خۆیان بەبراوە دەزانن و وانیشان دەدەن کەئەوانە ئەندازیاری ئاشتی وئاوەدانین. سەردانی ئەمجارەیان لەکاتێکدایە کە ئەو دەسەڵاتەی باشور لەشکستدایەو، شکست لەدوای شکست دەچنێتەوە.

لە دوروبەرە جیهانی ناوچەییەکاندا سفر یان لەجێی سڕینەوەدا دانراون.

سەردانی دوای شکستەکانیان، ئەمجار بۆفەرەنسایە، جێی تێڕامانەو پێویستە تۆزێک بۆ مێژوو بگەڕێینەوە. چونکە فەرەنسا لەسەر دەستی نەوەی یەکەمی ئەم دەسەڵاتدارانە لێدانی کوشندەی بەرکەوتوە.

دەوڵەتی فەرەنسا لەساڵی نەوەدو یەکدا دەستپێشخەریەکی بۆ چارەسەری کێشەی کورد لەچوارچێوەی ڕێکەوتننامەی بیستەکانی سەدەی ڕابردودا کردبوو. بەڵام دەسەڵاتدارانی باشور پێشگەیشتنەوەیان بە پایتەختی دەسەڵاتەکەیان، گەیاندیانە پایتەختی داگیرکەران و ناکامیان بۆ دەوڵەتی فەرەنسای ئەوکات کە میتران سەرۆک کۆماری بوو.بەوە شەرمەزاریەکیان بەسەر حکومەتی فەرەنسادا هێنا.

گەلی کورد پێکنەهاتوە لەدەسەڵاتدارانی ئێستا گەلی کورد فراوانەو بوەتە فیگەرێکی بەهێز وئاڵوگۆڕەکانی ناوچە بەبێ کورد بەڕێوە ناچێت، بۆیە هەردەوڵەت وهێزێکی دەرەکی وناوچەیی دەیانەوێت کێشەی کورد لەچوارچێوەی تێڕوانینی خۆیاندا بەکار بێنن. ئەوەی باری خراپ وبەجێهێنەری ئەو تێڕوانینەیە دەسەڵاتدارانی بازرگانی هەرێمی کوردستانە.

سەردانی ئەمجارەی سەرانی دەسەڵات لە چوارچێوەی هیچ دەسکەوتێکدا ئەژمار ناکرێت. چونکە ئەو سڕینەوەی لەڕێگەی حکومەتی عیراقەوە جێبەجێدەکرێت، حکومەتی فەرەنساش دوپاتی هەمان سڕینەوەی کرد. بەو سەرانەی وت، ئەگەر ئێوە بمێننەوەو حکومەتی عیراق وەرتان بگرێت، پێویستە بچنەوە بەغدا.

ئەوەی جێگەی سەرنجە حکومەتی عیراقیش ئەوسەرانەی قبوڵ نیەو دەیانەوێت هێرشی سەردەسکەوتە بەدیهاتوەکانی گەلی کورد بکەن کەبەخوێنی ڕۆڵەکانی گەل بەدەستهاتون، بەڵام بوەتە دەسکەوتی قرێژ بۆ ئەو بازرگانانە.

ئەوەی دەتوانێت چارەسەری کێشەکانی عیراق و گەلی کوردو گەلانی ناوچە بکات. گەشەکردن و سیاسەتی دیموکراتیە کەلەسەر بنچینەی نەتەوەی دیموکرات دامەزراوە. گەلی کورد دابەشی نێوان چوار دەوڵەتی نەتەوە جیاوازە. کەدەتوانێت، ببێتە هۆی ئاشتی وئاسایش بۆگەلە جیاوازەکان، یان، ناڕەحەتی وپێکدانی ناوچەکە. ئەم دەسەڵاتەی باشور هیچ خوێندنەوەیەکی بۆ ئەو هەلومەرجە بەقوڵی نیە. جگە لەبەرژەوەندی تایبەت وبازرگانی چاویان هیچی تر نابینێت. بۆیە بونەتە سەرئێشە بۆناوچەو ئاڵوگۆڕەکان.

هێڵی سیهەمی تێکۆشانی ئازادی، بەخۆبەڕێوەبەری و کانتۆنەکان وکۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک، پڕۆژەی چارەسەری کێشەکانی ناوچەی دەستنیشانکردوە. بۆیە پێویستە گەلی کوردو گەلانی ناوچە بەدەستگرتن بەو هێڵەوە کار بۆچارەسەری کێشەکان بکەن وپێکەوەژیانی گەلان بەبناغە بگرن.

هەڵبژاردنەکانی باکوری سوریا بەجێکردنی وەها چارەسەریەکی بەجێکردوە، کەسەرنجی جیهانی بەلای خۆیدا ڕاکێشاوە بۆیە پێویستە ئەو ئەزمونە فراوان بکرێت وهەموو ناوچەکە بگرێتەوە.


چەند وتارێکی تر

كه‌ش و هه‌وا

فەیسبووك