کوردی           عربی
عادل عوسمان

قازانج کردنی پشتگیری گەل‌


لەتێکۆشانی گەلی کورددا، دوهێڵی جیاوازی خەبات وتێکۆشان هەیە. کەهەرلایەکیان خاوەندی دونیابینی وچەمکی تێکۆشانی تایبەت بەهێڵەکەن. هێڵی تێکۆشانی ئازادی وهێڵی داگیرکەروبەکرێگیراوی وخیانەت. لەڕوکەشدا هەردولا لەدەستگرتن بەتێکۆشانی ئازادی وڕزگاریخوازی گەلی کوردەوە خەبات وتێکۆشان دەکەن. بەڵام کاتێک شۆڕدەبیتەوە بە فکرو کارکردی هەرلایەکیاندا تێدەگەیت. کەجیاوازیەکانیان چەندە. 
هێڵی داگیرکەران، پشتی بەدەسەڵات و بەرژەوەندی تایبەت وقۆرخکاری بەستوە. لەدژی داگیرکەر ناجەنگێت، بەهێندی ئەوەی لەدایکبووی هەلومەرجێکی جیهانی وناوچەییەو کارلەسەر مردنی تواناکانی پەوروردەو ڕێکخستنی گەل دەکات، بۆمانەوەی لەدەسەڵات کۆڵ لەهیچ هاوپەیمانیەک لەگەڵ داگیرکەرو شەیتانیش ناکاتەوە. گەل بمرێ وبسوتێ بەس ئەوبمێنێ، گرنگ نیە بەلایەوە. هێڵی داگیرکەران، لەکۆبونەوەی بێبنەماو کەیف وسەفای خۆی ناکەوێت، لەژێر هەرفشارێکدا بەچۆکدادێت وداوای دەسکەوتی مادی وخزمەتکردنی هێزی فشاردەردەکات. گەل بۆی بنەمای کارنیە بەهێندی ئەوەی بنەمای دەسکەوتە.
هێڵی میللیگەرایی سەرەتایی، کەدژی هەربونێکی کاریگەری گەل و بیروڕای ئازاد وڕێکخستنی کۆمەڵگەیە وبەوپێیەش دژی بەشداری کاریگەری چین وتوێژەکانی کۆمەڵگەیە، توانای کرانەوەو قبوڵکردنی ئەوانی دی نیە. هەستی گشتی بەلایەوە نرخ وبەهای نیەو لەبەرامبەردا هەموی لەپێناوی نرخ وبەها هەرزانەکانی خۆیدا بەکاردێنێت.
بۆیە ئەوەی ئەو بۆکۆمەڵگەی بەبنەمادەگرێت،" دەست بەردارو گوێ ڕایەڵ بە". جگەلەوە هیچی تری پێنیە.
لەبەرامبەر ئەودا هێڵی تێکۆشانی ئازادی هەیە. کەلەسەر بنەمای" پەروەردە، ڕێکخستن، چالاکی" خۆی دامەزراندوەو گەلی بەبنەماگرتوەو ئازادی وڕزگاری گەلانی کردوەتە بنەمای کاری. هزری ئازاد، ناسینی پێکهاتەو چین وتوێژەکان و لەگۆڕنانی ئەقڵیەتی شەڕانگێزی وقۆرخکاری.
بۆیە دیموکراسی وبەئازاد ژیان ئەو تێگەیەیە کەکار لەسەر هزرو پراکتیکی خوڵقێنەرانەی مرۆڤ دەکات، بۆ ژیانێکی ئاسودەو دور لەدەسەڵاتدارەتی وقۆرخکاری وشێواندن وتوندوتیژی.هێڵی دیموکراسی نەک پارجەبوون بەڵکو پێکەوەبون و لەپاڵ یەک بون بەجیاوازیەکانەوە دێنێت. ئەوەی لەهێڵی کلاسیکی سیاسەتی باشوردا بەڕێوەچوە. کەپارچەبوون وگرێدراو بوون بەهێزەدەرەکیەکان وبەپشت وپەنازانینی هێزی دەرەکیە، لەگۆڕ دەنێت وگەل وپێکهاتەکانی کۆمەڵگە بەبناغە دەگرێت وهێزیان لێوەردەگرێت وهێزیان پێدەدات.
ڕێبەری لەهەر تێکۆشانێکدا، جێگەی کاریگەرو پڕبایەخی خۆی هەیە. بۆیە هەر هێڵێک کاتێک دەبێتە سیستەم، بەهەموو پێکهاتەکانیەوە ڕێبەریەک لەخۆی نیشاندەدات. هێڵی تێکۆشانی ئازادیش، بۆخۆی خاوەنی ڕێبەری کاریگەرە، کەهێزی خۆی لە مێژوی هزرو تێکۆشانی هەزاران ساڵی مرۆڤایەتی وەردەگرێت. دەیەوێت پێشەنگی تێکۆشانی ئازادی مرۆڤایەتی لێرەوە، بەوەستانەوە لەدژی داگیرکەری کوردستان وسیستەمی داگیرکاری وهێڵەگرێدراوەکانی، بەپێشەنگی گەلی کوردو نەتەوەی دیموکراتیک بەرەوپێش بچێت.
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لێگەڕینی چارەسەری کێشەو تەنگژە بێچارەکانی دەکات، هەربۆیە تەواوی هێزەجیهانی وناوچەییەکان هاتونەتە ناوچەو تەنگژەکانیان گەیاندوەتە پێکدادان وناوچەیان خستوەتە ناو شەڕێکی جیهانیەوە.دەڵێی ناوچە بەر نەفرەت کەوتوە، سیستەمی سەرمایە کەلەسەر قازانج ودەسکەوت دامەزراوە. ئەوەندەپارچە بوە، دەڵێی هەرچی شەقاوەو چەقۆکێشی جیهان هەیە هێنراوەتە ئەم ناوچەیە. بۆئەوەی لێگەرینی گەلانی ناوچە بەئاکام نەگات، هەرکارێک لەدەستیان بێت دەیکەن.
بۆیە سیستەمی شار_دەوڵەت ئەوەندە گیرۆدەی گێژاوە، هەمیشە لەهەوڵی ئەوەدایە کە گێژاوەکانی خۆی ڕەوانەی دەرەوە بکات وکێشەکانی خۆی پێ پەردەپۆش بکات. ئەو کێشانەی کەبەربینی بەناوچەکەمان گرتوە، هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە سەر بوونی شارستانیەتی دایک ونەهێشتنی هەستانەوەی ئەو شارستانیەتە دایکەی کەپێدەرو بناغەی ژیانی شارستانیەتە پلەداریەکانە. بۆیە لێرەوەیە کەهەموان بۆڕۆژهەڵاتی ناوەڕاس وەک تیری ناکەوان ئامادەی دەرچونن، کەکێشەکانی چارەسەر نەبێت.
فرەپیکهاتەیی وکلتوری جیاواز کەبەناکۆکی قوڵدا تێدەپەڕێت، هێزەجیهانیەکانی بەسیاسەتی" جیاوازی بنێرەوە، قازانج بکە" هێناوەتە ناوچە. لێرەوەیە کەهێڵی تێکۆشانی ئازادی وڕێبەریەکەی بەمەزنی بیردەکاتەوەو ڕێگەچارەکانی لەچوارچێوەی ئاشتی وڕێگەچارەی دیموکراتیدا پێشکەش کردوە.
ئەم هێڵی تێکۆشانە ڕێگری لەناسنامەی ئەتنیکی، نەتەوەیی، دینی وپێکهاتەی جیاوازناگرێت ولێشی ناترسێت. بەڵکو وەک هەبون ودەوڵەمەندی وباخچەی جوانی ژیان دەیناسێنێت. کەدەتوانین پێکەوە ژیانێکی ئاسودەو دور لە شەڕو سڕینەوەو پێکدادان ژیان بکەین.
هەبونی سەرچاوەکانی ژیان، دورلەچاوچنۆکی و دەستبەسەرداگرتن تێری دابینکردنی پێداویستی ژیانێکی ئازادو وەک یەک دەکات. بۆیە بۆدابینکردنی ژیانێکی دور لەچەوسانەوەو پلەداری، ئابوری هەرەوەزی ودابینکردنی پێداویستی ژیان بەبنەماگیراوەو مرۆڤ لە چاوچنۆکی ودەستبەسەرداگرتن وبرسێتی وشەڕوکوشتار ڕزگار دەکات.
لێرەوەیە کەسیستەمی جیهانی نایەوێت، چارسەری کێشەکان بکرێت وشەڕوشۆڕی بەدیاری بۆهێناوین. چارەسەی کێشەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کەگەلی کورد پێشەنگی دەکات، تۆپەکە دەخاتەوە ناوماڵی سیستەمی سەرمایەی جیهانیەوە، کەئەمڕۆ ڕۆژئاوا نوێنەرایەتی دەکات. بۆیە سەققامگیربونی ڕێگەچارەی ئاشتی ودیموکراسی. ئەوسیستەمە لەبەریەک هەڵدەوەشێنێت و دیموکراسیە درۆینەکەیان دەردەخات، کەجگەلەقازانج وقۆرخکاری وکوشتار هیچی ترنیە.
بۆیە بۆژیانێکی ئازاد تێکۆشانێکی بەڕومەت بەڕێدەکەین کەتەواوی جیهان دەلەرزێنێت. ئەوکابوسەی کەسەرمایەی جیهانی لێی دەترسێت، لەسەردەستی تێکۆشەرانی ئازادی کوردوگەلانی ناوچەدا زریانەکەی هەڵیکردوەو بۆدواەنزڵگاکانی خۆی هەنگاو دەنێت.

چەند وتارێکی تر

كه‌ش و هه‌وا

فەیسبووك